„Życie bywa chorobą”. Zdrowie, choroba i miłość w listach Felicjana Medarda Faleńskiego do Marii Trębickiej (1854–1861)
Main Article Content
Abstrakt
The material, considered as a cultural text, a historical source, and a specific literary genre, comes from 77 letters by Felicjan Medard Faleński to Maria Trębicka, preserved in their unpublished engagement correspondence (MS BJ 5780). An inseparable part of the poet’s epistolography are references to illnesses – both physical ailments (headache, cold, influenza, fever, whooping cough, typhus, cholera, tuberculosis – an object of linguistic taboo) and mental disorders (depression, nervous breakdowns, “madness”). Faleński also reflects on his attitude toward physicians and the therapies practiced at the time: drinking mineral waters, travelling for climate change, hydropathy, and homeopathy according to the concept of Christian Samuel Hahnemann. His first reaction is mockery and skepticism; he approves fashionable medical methods only on the basis of personal experience and believes in prevention rather than in treatment. Frequent expressions of concern and anxiety about another’s health occupy an important place in the dynamics of the emotional relations described in the letters – they serve as proof of strong feelings toward his fiancée, relatives, and friends. The concepts of health, therapy, and illness in the “private world” of a nineteenth-century writer are also used metaphorically, as a way of speaking about emotions (Maria is for Felicjan “the deaf man’s trumpet”, while her letters are the best medicine), and, finally, about the literature and culture of his epoch.
Downloads
Article Details

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
POLITYKA PRAW AUTORSKICH
Wydawca „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” jest upoważniony do korzystania oraz do rozpowszechniana wszystkich opublikowanych w czasopiśmie materiałów na podstawie umowy licencji niewyłącznej, zawartej uprzednio na czas nieoznaczony każdorazowo z autorem/ką konkretnego utworu na określonych w tamtejszej umowie polach eksploatacji.
POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU
„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i instytucji na zasadach licencji niewyłącznej CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki pod warunkiem podania źródła dostępu i autorstwa danej publikacji. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
Bibliografia
Bąbel A., Strategie budowania intymności – pierwsze listy Felicjana Medarda Faleńskiego i Marii Trębickiej, „Napis” 2022, nr 28, s. 138–152.
Całek A., Nowa teoria listu, Kraków 2019 (rozdz. 4. Od autokreacji i autoprezentacji do kreowania wizerunku w liście, s. 141–172).
Dziadek A., Projekt krytyki somatycznej, Warszawa 2014.
Faleński F., Wspomnienia z mojego życia, oprac. J. Rudnicka, [w:] Miscellanea z pogranicza XIX i XX wieku, „Archiwum Literackie” 1964, t. 8, s. 8–114.
Grzędzielska M., Cyprian, Maria i Felicjan, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Humanistyczne” 1975, t. 30, s. 67–80.
Grzędzielska M., Felicjan – poeta nieszczęśliwy, [w:] F. Faleński, Wiersze wybrane, wybór i wstęp M. Grzędzielska, Warszawa 1961, s. 5–28.
Jeszke J., Dzieje homeopatii w świetle współczesnych studiów nad kontrowersjami naukowymi, [w:] Filozofia medycyny: rozważania o tradycji i współczesności, red. M. Moskalewicz, J. Zamojski, Poznań 2017, s. 100–113.
Korybut-Marciniak M., Homeopatia w życiu codziennym urzędnika carskiego Ignacego Artura Dolińskiego, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” R. 67, 2019, nr 1, s. 113–124.
Kuczyński S., hasło: Hahnemann Samuel Chrystyjan Fryderyk, [w:] Encyklopedia powszechna, nakład, druk i własność S. Orgelbranda, t. 11, Warszawa 1862, s. 137–139.
Kuczyński S., hasło: Homeopatia, [w:] Encyklopedia powszechna, nakład, druk i własność S. Orgelbranda, t. 12, Warszawa 1863, s. 95–97.
Marzec G., Medycyna, Warszawa 2018 (Nowa Biblioteka Romantyczna).
Płonka-Syroka B., Niemiecka medycyna romantyczna, Warszawa 2007.
Płonka-Syroka B., Recepcja homeopatii w polskiej myśli medycznej XIX stulecia, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2001, nr 1, s. 7–27.
Płonka-Syroka B., Koncepcja podmiotowości człowieka wobec podstawowych pojęć medycyny teoretycznej i praktycznej, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1998, t. 43, nr 2, s. 69–79.
Źródło historyczne jako tekst kultury, red. B. Płonka-Syroka, M. Dąsal, Warszawa 2014.