„Meran podobno cudów dokazuje” – kurortowy świat w powieści Ludwiki Godlewskiej "Po zdrowie"

Main Article Content

Magdalena Sadlik
https://orcid.org/0000-0002-1839-9246

Abstrakt

This article is devoted to the forgotten debut novel Po zdrowie (“For Health”) by Ludwika Godlewska, whose action takes place in an exclusive South Tyrolean spa resort – Meran – popular at the close of the nineteenth century. The novel, not devoid of psychological ambition, depicts a small circle of Polish patients residing in Villa Parva. In Godlewska’s work, nineteenth-century struggles with the “white plague,” known to the author from her own experience, are presented in two dimensions: as an individual tragedy shown through the prism of the patients’ daily struggles, supported by doctors and their relatives, and as a challenge to science that late-nine teenth-century scholars sought to overcome. The treatment in which the protagonists place their faith was rooted in the medical recommendations of the time. Belonging to the genre of the spa novel, Godlewska’s work is presented here within a broad cultural context (the functioning and social role of spas in the nineteenth century, illustrated by the example of Meran, contemporary methods of treating tuberculosis, etc.). Given the nature of the novel and the main theme of this journal issue, an interdisciplinary approach has been adopted, drawing on the case-study method.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Sadlik, M. (2025). „Meran podobno cudów dokazuje” – kurortowy świat w powieści Ludwiki Godlewskiej "Po zdrowie". Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia Historicolitteraria, 25, 201–214. https://doi.org/10.24917/20811853.25.11
Dział
Studia i rozprawy

Bibliografia

Binder R., Meran. Willa Stefania, Kraków 1904.

Budrewicz T., Miejsce na romans łaskawe, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2014, nr 4, s. 209–225.

Dobieszewski Z., Przewodnik do klimatycznego leczenia obejmujący stacje klimatyczne Włoch, Sycylii, Korsyki, Hiszpanii, Portugalii, Algierii, Francji, Szwajcarii, Tyrolu, Styrii, Bawarii, Górnej Austrii, Śląska, Węgier i Galicji; ich topografię, meteorologię, własności klimatyczne i zastosowanie lecznicze, Warszawa 1878.

Etapy suchotnicze. Listy z podróży Kazimierza Z. (rok 1867 do 1869), „Ognisko Domowe” 1875, nr 17, s. 132–133.

Godlewska L., Po zdrowie, Warszawa 1896.

Goetz T., Cudowny lek. Robert Koch, Ludwik Pasteur i prątki gruźlicy, tłum. R. Śmietana, Kraków 2015.

Hoser W., Merano, „Ogrodnik Polski” 1900, nr 11, s. 331–335.

Hubner J.N., Ueber die Stadt Meran in Tirol, ihre Umgebung und ihr Klima. Nebst Bemerkungen über Milch-, Molken- und Traubenkur und nahe Mineralwasserquellen. Dies war der Auftakt für den Tourismus in Meran, Wien 1837.

Ihnatowicz E., U wód. Kurort jako literackie miejsce akcji, [w:] Obrazy kultury polskiej w twórczości Józefa Ignacego Kraszewskiego, red. B. Czwórnóg-Jadczak, Lublin 2004, s. 165–172.

Janiuk J., Obraz gruźlicy na przełomie XIX i XX wieku w literaturze pięknej okresu Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2010.

Jasiński W., Jakie leczenie suchot daje najpomyślniejsze rezultaty, Lwów 1879.

Klemba U., Życie małżeńskie Stefanii z Lemańskich i Wacława Rzewuskich w świetle źródeł epistolarnych, https://dspace.uni.lodz.pl:8443/xmlui/bitstream/handle/11089/41976/291-301_Klemba.pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp:

10.2025 ].

Koczoń W., Stowarzyszenie opieki dla chorych księży w Meranie, „Przegląd Katolicki” 1879, nr 16, s. 262–263.

Kosińska L., Woś B., Merano – śródziemnomorskie uzdrowisko u szczytu Alp, [w:] Elitarny

model europejskiego uzdrowiska – ewolucja koncepcji i jej funkcjonowanie w praktyce, red. B. Płonka-Syroka, M. Migała, M. Dąsala, A. Syroka, Wrocław 2017, s. 145–163.

Kufmann V., Die Traubenkur in Dürkheim a.d. Haardt, Mannheim 1854.

Poniatowska I., Modernizm bez granic. Wielkie tematy nowoczesności w polskich powieściach popularnych drugiej połowy XIX wieku, Warszawa 2014.

Rolle J., Materiały do topografii i statystyki lekarskiej gub. podolskiej. O gruźlicy spotrzeganej w Kamieńcu, „Tygodnik Lekarski” 1864, nr 46, s. 362–366.

Stegner T., Wypoczynek „u wód”. Kobiety z ziem polskich w dziewiętnastowiecznych kurortach, [w:] Życie prywatne Polaków w XIX wieku, t. 1: „Portret kobiecy” Polki w realiach zaborów, red. M. Korybut-Marciniak, M. Zbrzeźniak, Łódź–Olsztyn 2014, s. 9–24.

Ziemianka w XIX-wiecznym kurorcie. Listy Stefanii z Lemańskich Rzewuskiej do męża z pobytów w zagranicznych uzdrowiskach, wstęp i oprac. J. Kita, U. Klemba, Łódź 2017.