Chłopomania, czyli lek na całe zło (interpretacja powieści "Bajecznie kolorowa" Ignacego Maciejowskiego)

Main Article Content

Daniel Natkaniec

Abstrakt

This article offers a scholarly interpretation of the novel "Bajecznie kolorowa" (1898) by Ignacy Sewer Maciejowski, a now largely forgotten writer who is usually omitted from surveys and collections on 19th-century Polish literature. Wacek, a Young Poland painter and the novel’s protagonist, gradually turns into a weary, apathetic decadent, deprived of motivation for creative work. He regains his vital energy and inner harmony after meeting the charming Jagusia – the daughter of a peasant from Bronowice. Significantly, Bajecznie kolorowa can be read as a prose portrait of Włodzimierz Tetmajer and Anna Mikołajczykówna, whose marriage was famously depicted three years later in The Wedding by Stanisław Wyspiański. In my analysis, I define peasantomania not only as a cultural trend of the late 19th and early 20th centuries, but also as a hygienic phantasm – an attempt by the artistic community to restore mental and physical (affective) balance. I argue that this movement emerged as a response to the existential maladies of the modernists, who sought in rustic life a universal antidote to the pervasive Weltschmerz. At the same time, I draw attention to the unwarranted mythologization of the countryside and its inhabitants, portrayed in an overly simplified and idyllic manner. The text under analysis thus reveals the tensions between the literary vision of peasantomania and the real social and health problems of the fin de siècle.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Natkaniec, D. (2025). Chłopomania, czyli lek na całe zło (interpretacja powieści "Bajecznie kolorowa" Ignacego Maciejowskiego). Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia Historicolitteraria, 25, 399–410. https://doi.org/10.24917/20811853.25.22
Dział
Studia i rozprawy

Bibliografia

Antosik-Piela M., Galicyjski trójkąt etniczny w polskiej prozie naftowej, „Ruch Literacki” 2016, z. 4, s. 439–446.

Boruszkowska I., Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018.

Budrewicz T., „Polskę uczynię chłopem sławną jak Piastem”. O twórczości literackiej Włodzimierza Tetmajera, [w:] T. Budrewicz, R. Stachura-Lupa, Kraków literacki w XIX wieku. Szkice, Kraków 2019, s. 276–303.

Fiołek K., O naftowych powieściach Ignacego Maciejewskiego (Sewera) z rzutem oka na galicyjską naftę w ogóle, [w:] Kraków i Galicja wobec przemian cywilizacyjnych (1866–1914). Studia i szkice, red. K. Fiołek, M. Stala, Kraków 2011, s. 299–314.

Forajter W., „Gdy popłyną miliony”. Psychologia kapitalizmu w „Nafcie” Ignacego Maciejowskiego, [w:] tegoż, Pragnąć. Szkice o literaturze nowoczesnej, Katowice 2017, s. 147–188.

Juszczyk A., Między ideałem a rzeczywistością. Obraz wsi w polskiej literaturze i kulturze popularnej, [w:] Obce/swoje. Miasto i wieś w literaturze i kulturze ukraińskiej XX i XXI wieku, red. K. Glinianowicz, K. Kotyńska, Kraków 2015, s. 12–27.

Maciejowski I., Bajecznie kolorowa. Nowela, Warszawa [b.d.w.].

Popiel M., Witalność modernizmu, czyli przemiany filozofii życia w dwóch pokoleniach polskich modernistów, [w:] Młodopolski witalizm. Modernistyczne witalizmy, red. A. Czabanowska-Wróbel, U.M. Pilch, Kraków 2016, s. 25–34.

Rutkowska J., „Boże, nie dajże mnie w starości na sieroctwo i nędzę, bez wyręki”. Językowa kreacja ojca (Szymona Porębskiego) z powieści Matka Ignacego Maciejowskiego-Sewera, „Język. Religia. Tożsamość” 2020, nr 1/2, s. 59–67.

Rutkowska J., „Próżność matczyna i miłość matczyna – jedność”. Obraz relacji rodzinnych w "Matce" Ignacego Maciejowskiego-Sewera, „Język. Religia. Tożsamość” 2017, nr 2, s. 141–154.

Rutkowska J., Językowa kreacja drogi w powieści "Matka" Ignacego Maciejowskiego (Sewera), „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i Diachroniczne Aspekty Badań Polszczyzny” 2017, t. 16, s. 205–220.

Skucha M., Lektury cyklu powieści ludowych Józefa Ignacego Kraszewskiego, [w:] tegoż, Kraszewski. Spotkania, Kraków 2024, s. 163–188.

Sobieraj T., Trajektorie kapitalizmu (kapitałocenu). Ideologie powieści przemysłowych i środowiskowych, „Pamiętnik Literacki” 2023, z. 2, s. 65–86.

Śliwińska M., Panny z „Wesela”. Siostry Mikołajczykówny i ich świat, Kraków 2020.

Tetmajer W., Noce letnie, Kraków 1902.

Ziętek-Salwik A., Ignacy Sewer Maciejowski w środowisku artystycznym Krakowa, „Rocznik Kolbuszowski” 2011, nr 11, s. 17–63.