Zachodnie echa w polskim dyskursie o higienie. Parę uwag o "Zbudź się i walcz. Sztuka odnawiania duszy i ciała" Ellicka Morna według Władysława M. Kozłowskiego
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
This article discusses the concept of hygiene promoted in the publication by E. Morn – actually G. Bertinetti – in the Polish (free) translation by W. M. Kozłowski, titled "Zbudź się i walcz" (1911). The book was considered a work expressing the ideals of American culture, whereas in reality it was written by a Piedmontese author. His unusual literary activity deserves separate discussion. Hygiene in Morn’s conception consists in cultivating beauty, goodness, prayer (understood as the focusing of energy), imagination, and physical health – a form of modern kalokagathia. It is presented as essential for protecting humanity from the epidemic of pessimism and decadence, and fits into the regenerative trend in the culture of the first half of the twentieth century. The historical-literary and comparative research undertaken here addresses the difficulties in determining how Morn’s work was translated into foreign languages (English and French), as well as its publication history on the Polish book market.
Downloads
Article Details
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
POLITYKA PRAW AUTORSKICH
Wydawca „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” jest upoważniony do korzystania oraz do rozpowszechniana wszystkich opublikowanych w czasopiśmie materiałów na podstawie umowy licencji niewyłącznej, zawartej uprzednio na czas nieoznaczony każdorazowo z autorem/ką konkretnego utworu na określonych w tamtejszej umowie polach eksploatacji.
POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU
„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i instytucji na zasadach licencji niewyłącznej CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki pod warunkiem podania źródła dostępu i autorstwa danej publikacji. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
Bibliografia
Alovisio S., L’occhio sensibile. Cinema e scienze della mente nell’Italia del primo Novecento, Torino 2013.
Feuchtersleben E. de, Hygiena duszy, tłum. z wyd. 18-go Aug. Thugutt, Warszawa 1857.
Foerster F.W., Drogowskaz życia, tłum. z niemieckiego Fr. S., Warszawa 1910.
Gloger M., Sztuka – społeczeństwo – naród. Poglądy filozoficzno-estetyczne Władysława Mieczysława Kozłowskiego, czyli o długim trwaniu pozytywizmu, https://swiattekstow.upsl.edu.pl/images/publikacja/09/gloger9.pdf
Gloger M., Władysław Mieczysław Kozłowski, https://nplp.pl/artykul/kozlowski-wladyslaw-mieczyslaw/
Jaeger W., Wczesne chrześcijaństwo i grecka paideia, tłum. K. Bielawski, Bydgoszcz 2002.
Jaeger W., Paideia. Formowanie człowieka greckiego, tłum. H. Bednarek, M. Plezia, Warszawa 2001.
James J., The Will to Believe, „The New World” 1896, t. 5.
k. [ch.] Orison S. Marden, „Wola i powodzenie”, Ellick Morn „Zbudź się i walcz”, „Prąd” 1911, nr 2.
Kłosińska W.M., Powieści o „wieku nerwowym”, Katowice 1988.
Kozłowski W.M., Dekadentyzm współczesny i jego filozofowie (Paweł Bourget i Fryderyk Nietzsche), Warszawa 1893.
Kubicka J., Na przełomie. Pozytywiści warszawscy i pomoc własna, Warszawa 2016.
Majewski A., E. Morn, „Zbudź się i walcz. Sztuka odnawiania duszy i ciała”. 8-ka podłużna, str. 291. Warszawa 1911. Wydawnictwo M. Arcta. Cena rb. 1.50, „Książka” 1911, nr 4.
Malik J.A., Studenci albo Maleski, Patkiewicz i ten trzeci, [w:] tegoż, „Lalka”. Historie z różnych światów, Lublin 2005.
Marden O.S., Siła woli i powodzenie (Pushing to the Front or Success unter Difficulties), tłum. A. Callier, Kraków 1911.
Marden O.S., Wola i powodzenie, red. S. Michalski, Warszawa 1911.
Morn E. , Zbudź się i walcz. Sztuka odnawiania duszy i ciała, tłum. W.M. Kozłowski, Warszawa 1911.
Morn E., Il mondo è tuo. L’arte del successo in tutte le manifestazioni della vita, Torino 1908.
Morn E., Il nuovo mondo è tuo: l’arte del successo in tutte le manifestazioni della vita, Torino 1922.
Morn E., La conquista dell’energia fisica, intellettuale, finanziaria, Torino 191.
Morn E., Réveille-toi et combats. L’art de renouveler l’âme et le corps, traduction de l’anglais, Paris 1910.
Morn E., Se queres viver, desperta e lucta. Arte de revigorar a alma e o corpo, Paris [1924].
Morn E., Sorgi e cammina. L’arte di rinnovare l’anima ed il corpo, Torino 1909.
Morn E., Zbudź się i walcz. Sztuka odnawiania duszy i ciała, tłum. W.M. Kozłowski, wyd. drugie, przejrzane, Warszawa 1911.
Nałkowski W., Forpoczty ewolucji psychicznej i troglodyci (1895), [w:] tegoż, Jednostka i ogół. Szkice i krytyki psycho-społeczne, Kraków 1904.
Napierała A., Higiena prywatna. Koncepcje i porady w polskich publikacjach popularnych i popularnonaukowych w drugiej połowie XIX wieku i na początku wieku XX, Poznań 2018.
Paczoska E., Dekadent jako towar (Gawalewicz, Mańkowski i inni), [w:] Literatura niewyczerpana. W kręgu mniej znanych twórców polskiej literatury polskiej lat 1863–1914, red. K. Fiołek, Kraków 2014.
Payot J., Kształcenie woli, tłum. J.K. Potocki, wyd. drugie, Warszawa 1899.
Podraza-Kwiatkowska M., Somnambulicy, dekadenci, herosi. Studia i eseje o literaturze Młodej Polski, Kraków 1985.
Sobieraj T., Kulturowy model dziewiętnastowieczności, „Wiek XIX” 2008.
Sprutta J., Idea kalokagatii w starogreckim wychowaniu, „Nauczyciel i Szkoła” 2007, nr 3–4, s. 13–20, https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/nauczyciel-i--szkoa/2007-tom-3-4-36-37/nauczyciel_i_szkola-r2007-t3_4_36_37-s13-20.pdf
Staff L., Rekonwalescencja końca wieku, [w:] Leopold Staff, red. I. Maciejewska, Warszawa 1965.
Tomkowski J., Mój pozytywizm, Warszawa 1993.
Walas T., Dekadentyzm wśród prądów epoki, „Pamiętnik Literacki” 1977, z. 1.
Więcławek D., Programy samodoskonalenia w poradnikach wydanych na ziemiach polskich w latach 1864–1914, praca doktorska, Katowice 2021, https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/22139/1/Wieclawek_Programy_samodoskonalenia_w_
poradnikach.pdf
Wodniak K., Konstancja Hojnacka (ok. 1880–1943). Sylwetka publicystki dwutygodnika „Moja Przyjaciółka” ze Żnina, „Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych” 2023, nr 2.
Zacharska J., Filister w prozie fabularnej Młodej Polski, Warszawa 1996.
Zimand R., „Dekadentyzm” warszawski, Warszawa 1964.