„Jesteśmy jeszcze zacofani na polu higieny”. Komentarze prasowe związane z I Wystawą Higieniczną w Warszawie
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
The article presents selected themes from press commentaries concerning the First Hygienic Exhibition in Warsaw, which was open to the public from 21 May to 11 July 1887. The analysis focuses on reports published in 1887 in the Warsaw press – in monthly journals (“Biblioteka Warszawska”, “Zdrowie”), weeklies (“Biesiada Literacka”, “Bluszcz”, “Gazeta Rzemieślnicza”, “Głos”, “Kolce”, “Kronika Rodzinna”, “Prawda”, “Przegląd Tygodniowy”, “Tygodnik Ilustrowany”), and daily newspapers (“Kurier Warszawski”, “Kurier Codzienny”). In the first part of the article, the author briefly outlines the history of the exhibition and considers how it was perceived by contemporary writers – as a space of education, entertainment, or commerce. The discussion highlights issues concerning the hygiene of Polish society, pointing out the problems most frequently noted by reporters, such as the prevention of parasitic diseases, the organization of Warsaw hospitals with properly equipped wards, the construction of urban sewage and water systems, negligence in the field of construction, personal hygiene of infants, children, and youth, as well as the conditions of school premises. The second part reconstructs contemporary diagnoses regarding the state of hygiene in Polish society in the 1880s and reflects on the role the exhibition played in shaping public awareness.
Downloads
Article Details
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
POLITYKA PRAW AUTORSKICH
Wydawca „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” jest upoważniony do korzystania oraz do rozpowszechniana wszystkich opublikowanych w czasopiśmie materiałów na podstawie umowy licencji niewyłącznej, zawartej uprzednio na czas nieoznaczony każdorazowo z autorem/ką konkretnego utworu na określonych w tamtejszej umowie polach eksploatacji.
POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU
„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i instytucji na zasadach licencji niewyłącznej CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki pod warunkiem podania źródła dostępu i autorstwa danej publikacji. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
Bibliografia
B.P., Wystawa higieniczna urządzona w Warszawie w mies[iącu] maju i czerwcu 1887-go roku, „Biblioteka Warszawska” 1887, t. 3, s. 90-98, 421–438.
Sęp [Maleszewski W.], Z Warszawy, „Biesiada Literacka” 1887, nr 21.
Nowicki W., Wystawa Higieniczna w Warszawie. Sprawozdanie z działu wychowawczego na Wystawie Higienicznej, „Bluszcz” 1887, nr 23–24.
Starkman J., Wystawa higieniczna w Warszawie, „Bluszcz” 1887, nr 25–26.
Nowicki W., Sprawozdanie z działu wychowawczego na Wystawie Higienicznej, „Bluszcz” 1887, nr 26, 28.
Quis [Gawalewicz M.], Pogawędka, „Bluszcz” 1887, nr 29.
I.K., Słówko o wystawie higienicznej, „Gazeta Rzemieślnicza” 1887, nr 20.
M. Hn. [Heilpern M.], Wystawa higieniczna w Warszawie, „Głos” 1887, nr 22–23.
M. Hn. [Heilpern M.], Higiena kuchni (na warszawskiej wyst[awie] hig[ienicznej]), „Głos” 1887, nr 25.
M. Hn. [Heilpern M.], Niewidzialne wrogi zdrowia (Wnioski z wystawy higienicznej), „Głos” 1887, nr 28–29.
Franceso [Reinstein F.], Z wystawy higienicznej. Sprawozdanie specjalne, „Kolce” 1887, nr 22.
[NN], Wystawa higieniczna, „Kurier Codzienny” 1887, nr 139.
[NN], Z wystawy higienicznej, „Kurier Codzienny” 1887, nr 140.
M.F. [Flaum M.], Wystawa higieniczna. Sekcja pasożytnicza, „Kurier Codzienny” 1887, nr 183.
Prus B., W jakim celu?…, „Kurier Codzienny” 1887, nr 193.
[NN], Wystawa higieniczna. Z ostatniej chwili, „Kurier Warszawski” 1887, nr 139.
Sylf, „Hygeopol”, „Kurier Warszawski” 1887, nr 139, dodatek poranny.
Prus B., Kronika tygodniowa, „Kurier Warszawski” 1887, nr 140.
Fulgenty [Reinstein F.], Z przelotu po wystawie, „Kurier Warszawski” 1887, nr 140, 142.
Sylf, Z Hygeopola, „Kurier Warszawski” 1887, nr 140–148.
Dr F.-n., Wystawa higieniczna, „Kurier Warszawski” 1887, nr 147.
[NN], Zamknięcie wystawy, „Kurier Warszawski” 1887, nr 190.
[B. a.], Wystawa higieniczna, cz. I–II, „Prawda” 1887, nr 24–25.
[NN], Życie społeczne. Wystawa higieniczna. I–VI, „Prawda” 1887, nr 24–29.
D-r. L.W. [Winiarski L.], Wystawa higieniczna. I–VII, „Przegląd Tygodniowy” 1887, nr 22–28.
W.M., Wystawa higieniczna, „Kronika Rodzinna” 1887, nr 13.
St. M. Rz. [Rzętkowski S.M.], Kronika tygodniowa, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 230.
Malinowski A., Wystawa higieniczna w Warszawie, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 230–232.
J. K[oeni]g, Szkoła i zdrowie, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 231.
Polak J., Wystawa higieniczna w Warszawie „Zdrowie” 1887, nr 20–27, przedr. w: tegoż [Redakcja], Warszawa 1 czerwca 1887 r., „Zdrowie” 1887, nr 21.
[NN], Mięso z wągrami na wystawie higienicznej, „Zdrowie” 1887, nr 22.
Dragański K., II Wystawa Higieniczna w Warszawie w 1896 r. (110 rocznica), „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2006, nr 4.
Dragański K., Żbikowski J., Spotkania z historią Polskiego Towarzystwa Higienicznego – dr Stanisław Markiewicz, „Hygeia Public Health” 2011, nr 46(4).
Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821–1929), red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz, P. Rodak, Warszawa 2017 (tu zwłaszcza artykuł Justyny Jaworskiej, Rozkosze Hygepola, s. 305–331).
Jubileusz 100 lat Polskiego Towarzystwa Higienicznego. Materiały z uroczystości jubileuszowych PTH w roku 1998, red. C.W. Korczak, Warszawa 1998.
Kucharz E., Polak Józef (1857–1928), [w:] Polski słownik biograficzny, t. 27, Wrocław 1983.
Pessel W.K., Beczka czy spłuczka? Miasto i społeczność warszawska w początkach nowoczesnego oczyszczania, [w:] tegoż, Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy XIX i XX wieku, Warszawa 2010.
Polak J., Wystawa higieniczna w Warszawie 1887 roku, Warszawa 1888.
Polskie Towarzystwo Higieniczne (1898–2008) 110 lat, katalog wystawy z 24 czerwca 2008, oprac. G. Jermakowicz, J. Żbikowski, Warszawa 2008.
Polskie Towarzystwo Higieniczne. 1898–1978, Warszawa 1978.
Sikora A., Jak należy oglądać wystawę, czyli kilka słów o dziewiętnastowiecznej tęsknocie za przejrzystością, „Napis” 2014, R. 20.
Wiśniewski Z., Jubileusz Polskiego Towarzystwa Higienicznego – Chwała higienistom!, „Gazeta Lekarska” 2008, nr 11.
Wittels K., Dr Józef Polak – zapomniany bohater Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego, https://publicystyka.ngo.pl/dr-jozef-polak-zapomniany-bohater--warszawskiego-towarzystwa-higienicznego [dostęp: 22.09.2025].