„Jesteśmy jeszcze zacofani na polu higieny”. Komentarze prasowe związane z I Wystawą Higieniczną w Warszawie
Artikel-Sidebar
Hauptsächlicher Artikelinhalt
Abstract
The article presents selected themes from press commentaries concerning the First Hygienic Exhibition in Warsaw, which was open to the public from 21 May to 11 July 1887. The analysis focuses on reports published in 1887 in the Warsaw press – in monthly journals (“Biblioteka Warszawska”, “Zdrowie”), weeklies (“Biesiada Literacka”, “Bluszcz”, “Gazeta Rzemieślnicza”, “Głos”, “Kolce”, “Kronika Rodzinna”, “Prawda”, “Przegląd Tygodniowy”, “Tygodnik Ilustrowany”), and daily newspapers (“Kurier Warszawski”, “Kurier Codzienny”). In the first part of the article, the author briefly outlines the history of the exhibition and considers how it was perceived by contemporary writers – as a space of education, entertainment, or commerce. The discussion highlights issues concerning the hygiene of Polish society, pointing out the problems most frequently noted by reporters, such as the prevention of parasitic diseases, the organization of Warsaw hospitals with properly equipped wards, the construction of urban sewage and water systems, negligence in the field of construction, personal hygiene of infants, children, and youth, as well as the conditions of school premises. The second part reconstructs contemporary diagnoses regarding the state of hygiene in Polish society in the 1880s and reflects on the role the exhibition played in shaping public awareness.
Downloads
Artikel-Details
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
URHEBERRECHTE
Der Herausgeber der „AnnalesUniversitatisPaedagogicaeCracoviensis. StudiaHistoricolitteraria” ist zur Nutzung und Verbreitung aller in der Zeitschriftveröffentlichten Materialien auf Grundlage eines nicht ausschließlichen, zeitlich unbeschränkten Lizenzvertrags befugt, der im Voraus unbefristet mit jedem/r Autor/in des jeweiligen Werks für die im betreffenden Vertrag vereinbarten Nutzungsbereiche abgeschlossen wird.
POLITIK DES OFFENEN ZUGRIFFS
Die „AnnalesUniversitatisPaedagogicaeCracoviensis. StudiaHistoricolitteraria” sind eine Fachzeitschrift mit freiem Zugriff, dessen voller Inhalt kostenlos für Nutzer und Einrichtungen auf Grundlage einer nicht ausschließlichenCreativeCommons-Lizenz (CC BY-NC-ND 4.0) verfügbar ist. Die Nutzer/innen können die Artikel in dieser Zeitschriftohne vorherige Zustimmung des Herausgebers oder des/r Autors/in lesen, herunterladen, Kopien anfertigen, verbreiten, drucken oder zu Volltexten verlinken, insofern die Quelle des Zugriffs und der/die Autor/inder jeweiligen Publikation angegeben wird. Dies ist mit der BOAI-Definition des offenen Zugriffs konform (http://www.soros.org/openaccess).
Literaturhinweise
B.P., Wystawa higieniczna urządzona w Warszawie w mies[iącu] maju i czerwcu 1887-go roku, „Biblioteka Warszawska” 1887, t. 3, s. 90-98, 421–438.
Sęp [Maleszewski W.], Z Warszawy, „Biesiada Literacka” 1887, nr 21.
Nowicki W., Wystawa Higieniczna w Warszawie. Sprawozdanie z działu wychowawczego na Wystawie Higienicznej, „Bluszcz” 1887, nr 23–24.
Starkman J., Wystawa higieniczna w Warszawie, „Bluszcz” 1887, nr 25–26.
Nowicki W., Sprawozdanie z działu wychowawczego na Wystawie Higienicznej, „Bluszcz” 1887, nr 26, 28.
Quis [Gawalewicz M.], Pogawędka, „Bluszcz” 1887, nr 29.
I.K., Słówko o wystawie higienicznej, „Gazeta Rzemieślnicza” 1887, nr 20.
M. Hn. [Heilpern M.], Wystawa higieniczna w Warszawie, „Głos” 1887, nr 22–23.
M. Hn. [Heilpern M.], Higiena kuchni (na warszawskiej wyst[awie] hig[ienicznej]), „Głos” 1887, nr 25.
M. Hn. [Heilpern M.], Niewidzialne wrogi zdrowia (Wnioski z wystawy higienicznej), „Głos” 1887, nr 28–29.
Franceso [Reinstein F.], Z wystawy higienicznej. Sprawozdanie specjalne, „Kolce” 1887, nr 22.
[NN], Wystawa higieniczna, „Kurier Codzienny” 1887, nr 139.
[NN], Z wystawy higienicznej, „Kurier Codzienny” 1887, nr 140.
M.F. [Flaum M.], Wystawa higieniczna. Sekcja pasożytnicza, „Kurier Codzienny” 1887, nr 183.
Prus B., W jakim celu?…, „Kurier Codzienny” 1887, nr 193.
[NN], Wystawa higieniczna. Z ostatniej chwili, „Kurier Warszawski” 1887, nr 139.
Sylf, „Hygeopol”, „Kurier Warszawski” 1887, nr 139, dodatek poranny.
Prus B., Kronika tygodniowa, „Kurier Warszawski” 1887, nr 140.
Fulgenty [Reinstein F.], Z przelotu po wystawie, „Kurier Warszawski” 1887, nr 140, 142.
Sylf, Z Hygeopola, „Kurier Warszawski” 1887, nr 140–148.
Dr F.-n., Wystawa higieniczna, „Kurier Warszawski” 1887, nr 147.
[NN], Zamknięcie wystawy, „Kurier Warszawski” 1887, nr 190.
[B. a.], Wystawa higieniczna, cz. I–II, „Prawda” 1887, nr 24–25.
[NN], Życie społeczne. Wystawa higieniczna. I–VI, „Prawda” 1887, nr 24–29.
D-r. L.W. [Winiarski L.], Wystawa higieniczna. I–VII, „Przegląd Tygodniowy” 1887, nr 22–28.
W.M., Wystawa higieniczna, „Kronika Rodzinna” 1887, nr 13.
St. M. Rz. [Rzętkowski S.M.], Kronika tygodniowa, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 230.
Malinowski A., Wystawa higieniczna w Warszawie, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 230–232.
J. K[oeni]g, Szkoła i zdrowie, „Tygodnik Ilustrowany” 1887, nr 231.
Polak J., Wystawa higieniczna w Warszawie „Zdrowie” 1887, nr 20–27, przedr. w: tegoż [Redakcja], Warszawa 1 czerwca 1887 r., „Zdrowie” 1887, nr 21.
[NN], Mięso z wągrami na wystawie higienicznej, „Zdrowie” 1887, nr 22.
Dragański K., II Wystawa Higieniczna w Warszawie w 1896 r. (110 rocznica), „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2006, nr 4.
Dragański K., Żbikowski J., Spotkania z historią Polskiego Towarzystwa Higienicznego – dr Stanisław Markiewicz, „Hygeia Public Health” 2011, nr 46(4).
Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821–1929), red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz, P. Rodak, Warszawa 2017 (tu zwłaszcza artykuł Justyny Jaworskiej, Rozkosze Hygepola, s. 305–331).
Jubileusz 100 lat Polskiego Towarzystwa Higienicznego. Materiały z uroczystości jubileuszowych PTH w roku 1998, red. C.W. Korczak, Warszawa 1998.
Kucharz E., Polak Józef (1857–1928), [w:] Polski słownik biograficzny, t. 27, Wrocław 1983.
Pessel W.K., Beczka czy spłuczka? Miasto i społeczność warszawska w początkach nowoczesnego oczyszczania, [w:] tegoż, Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy XIX i XX wieku, Warszawa 2010.
Polak J., Wystawa higieniczna w Warszawie 1887 roku, Warszawa 1888.
Polskie Towarzystwo Higieniczne (1898–2008) 110 lat, katalog wystawy z 24 czerwca 2008, oprac. G. Jermakowicz, J. Żbikowski, Warszawa 2008.
Polskie Towarzystwo Higieniczne. 1898–1978, Warszawa 1978.
Sikora A., Jak należy oglądać wystawę, czyli kilka słów o dziewiętnastowiecznej tęsknocie za przejrzystością, „Napis” 2014, R. 20.
Wiśniewski Z., Jubileusz Polskiego Towarzystwa Higienicznego – Chwała higienistom!, „Gazeta Lekarska” 2008, nr 11.
Wittels K., Dr Józef Polak – zapomniany bohater Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego, https://publicystyka.ngo.pl/dr-jozef-polak-zapomniany-bohater--warszawskiego-towarzystwa-higienicznego [dostęp: 22.09.2025].