Hygeia. Progresisty marzenia o czystej wodzie – marzenia o nowoczesności. Uwagi na marginesach "Kronik tygodniowych" Bolesława Prusa
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Historia jednego przypisu do przygotowywanej edycji Kronik tygodniowych w ramach Pism wszystkich Bolesław Prusa jest dla mnie punktem wyjścia do oceny zaangażowania kronikarza w tzw. debaty wodociągowe, które toczyły się w Warszawie w latach 70. XIX wieku oraz próby odtworzenia ich brytyjskiego kontekstu. Na materiale kronik z lat 1874-1879 prezentuję skalę zainteresowania Prusa tematem dostępności czystej wody dla mieszkańców Warszawy, przedstawiam jego strategie popularyzowania tematu, ale też szukam możliwych połączeń między materiałem publicystycznym a literackim realizacjami tematu w szkicu Pod sztychami i na kartach Lalki.
Downloads
Article Details
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
POLITYKA PRAW AUTORSKICH
Wydawca „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” jest upoważniony do korzystania oraz do rozpowszechniana wszystkich opublikowanych w czasopiśmie materiałów na podstawie umowy licencji niewyłącznej, zawartej uprzednio na czas nieoznaczony każdorazowo z autorem/ką konkretnego utworu na określonych w tamtejszej umowie polach eksploatacji.
POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU
„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i instytucji na zasadach licencji niewyłącznej CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki pod warunkiem podania źródła dostępu i autorstwa danej publikacji. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
Bibliografia
Bobrowska B, Bolesław Prus – mistrz pozytywistycznej kroniki, Białystok 1999.
Bloch E., Rzeczywistość antycypowana, czy jak przebiega i co osiąga myślenie utopijne, tłum. Anna Czajka, „Studia filozoficzne” 1982, nr 7-8.
Chung-jen Ch., Victorian Contagion. Risk and Social Control in the Victorian Literary Imagination, Routledge New York and London 2020 (rozdz. “All Smell is Disease”: Medical Realism in Charles Dickens’s Narratives of Sanitation).
Clark C. Wielki smród, tłum. M. Czarnecka, Poznań 2010.
Corbin A., We władzy wstrętu. Społeczna historia poznania przez węch. Od odrazy do snu ekologicznego, tłum. A. Siemek, Warszawa 1998.
Dulken S. van, Inventing the 19th Century. The Great Age of Victorian Inventions, The British Library Board 2001.
Gajewski M., Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny, Warszawa 1979, s. 91-92.
Gielata I., Bolesław Prus na progu nowoczesności, Bielsko-Biała 2011.
Halevy E., Victorian Years (1841-1895). A History of the English People in the Nineteenth Century, London 1962.
Halliday S., The Great Stink of London. Sir Joseph Bazalgette and the Cleansing of the Victorian Metropolis, 2023.
Janicka I., Sina śmierć z Azji. Epidemie cholery w północno-zachodnich guberniach Cesarstwa Rosyjskiego w XIX wieku, Gdańsk 2021.
Jaworska J., Rozkosze Hygeopola, w: Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821-1929), pod red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz i P. Rodaka, Warszawa 2017.
Kieniewicz S., Warszawa w latach 1795-1914, w: Dzieje Warszawy, t. 3, Warszawa 1976.
Kreft M., Zaduch, wonie i powietrze, czyli jak pachnie w świecie Elizy Orzeszkowej, “Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza” 2011.
Kucharzewski F., Wodociąg i kanalizacja w Warszawie. Projekty dawniejsze – projekt Lindley’a, Warszawa 1879.
Litwinowicz-Droździel M., Bolesław Prus i wątpliwy blask postępu, „Pamiętnik Literacki” 2015, z. 2.
Malik J. A., Cuda epoki. Bolesław Prus o wynalazkach, technice i nowoczesności. Przegląd, [w:] Bolesław Prus - pisarz, publicysta, myśliciel, red. M. Woźniakiewicz-Dziadosz, S. Fita, Lublin 2003.
Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, tłum. I. Drozdowska-Broering, J. Kałążny, A. Peszke, K. Śliwińska, Poznań 2013.
Paczoska E., Lalka, czyli rozpad świata, Białystok 1995.
Pessel W. K., Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy, Warszawa 2010.
Pfeiffer Ch. L., Taste and Smell in Balzac’s Novels, University of Arizona 1949.
Prus B., Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1991.
Prus B., Pod sztychami, [w:] tegoż, Opowiadania i nowele, wybór, oprac. T. Żabski, Wrocław 2009.
Richardson B. W., Hygeia. A City of Health, London 1876.
Sobieraj T., W sieci natury i kultury. Bolesław Prus wobec dylematów światopoglądowych swej epoki, Kraków 2022.
Wiktorianie nad Tamizą i nad Wisłą, pod red. E. Paczoskiej i A. Budrewicz, Warszawa 2016.