Hygeia. Progresisty marzenia o czystej wodzie – marzenia o nowoczesności. Uwagi na marginesach "Kronik tygodniowych" Bolesława Prusa
Artikel-Sidebar
Hauptsächlicher Artikelinhalt
Abstract
Historia jednego przypisu do przygotowywanej edycji Kronik tygodniowych w ramach Pism wszystkich Bolesław Prusa jest dla mnie punktem wyjścia do oceny zaangażowania kronikarza w tzw. debaty wodociągowe, które toczyły się w Warszawie w latach 70. XIX wieku oraz próby odtworzenia ich brytyjskiego kontekstu. Na materiale kronik z lat 1874-1879 prezentuję skalę zainteresowania Prusa tematem dostępności czystej wody dla mieszkańców Warszawy, przedstawiam jego strategie popularyzowania tematu, ale też szukam możliwych połączeń między materiałem publicystycznym a literackim realizacjami tematu w szkicu Pod sztychami i na kartach Lalki.
Downloads
Artikel-Details
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
URHEBERRECHTE
Der Herausgeber der „AnnalesUniversitatisPaedagogicaeCracoviensis. StudiaHistoricolitteraria” ist zur Nutzung und Verbreitung aller in der Zeitschriftveröffentlichten Materialien auf Grundlage eines nicht ausschließlichen, zeitlich unbeschränkten Lizenzvertrags befugt, der im Voraus unbefristet mit jedem/r Autor/in des jeweiligen Werks für die im betreffenden Vertrag vereinbarten Nutzungsbereiche abgeschlossen wird.
POLITIK DES OFFENEN ZUGRIFFS
Die „AnnalesUniversitatisPaedagogicaeCracoviensis. StudiaHistoricolitteraria” sind eine Fachzeitschrift mit freiem Zugriff, dessen voller Inhalt kostenlos für Nutzer und Einrichtungen auf Grundlage einer nicht ausschließlichenCreativeCommons-Lizenz (CC BY-NC-ND 4.0) verfügbar ist. Die Nutzer/innen können die Artikel in dieser Zeitschriftohne vorherige Zustimmung des Herausgebers oder des/r Autors/in lesen, herunterladen, Kopien anfertigen, verbreiten, drucken oder zu Volltexten verlinken, insofern die Quelle des Zugriffs und der/die Autor/inder jeweiligen Publikation angegeben wird. Dies ist mit der BOAI-Definition des offenen Zugriffs konform (http://www.soros.org/openaccess).
Literaturhinweise
Bobrowska B, Bolesław Prus – mistrz pozytywistycznej kroniki, Białystok 1999.
Bloch E., Rzeczywistość antycypowana, czy jak przebiega i co osiąga myślenie utopijne, tłum. Anna Czajka, „Studia filozoficzne” 1982, nr 7-8.
Chung-jen Ch., Victorian Contagion. Risk and Social Control in the Victorian Literary Imagination, Routledge New York and London 2020 (rozdz. “All Smell is Disease”: Medical Realism in Charles Dickens’s Narratives of Sanitation).
Clark C. Wielki smród, tłum. M. Czarnecka, Poznań 2010.
Corbin A., We władzy wstrętu. Społeczna historia poznania przez węch. Od odrazy do snu ekologicznego, tłum. A. Siemek, Warszawa 1998.
Dulken S. van, Inventing the 19th Century. The Great Age of Victorian Inventions, The British Library Board 2001.
Gajewski M., Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny, Warszawa 1979, s. 91-92.
Gielata I., Bolesław Prus na progu nowoczesności, Bielsko-Biała 2011.
Halevy E., Victorian Years (1841-1895). A History of the English People in the Nineteenth Century, London 1962.
Halliday S., The Great Stink of London. Sir Joseph Bazalgette and the Cleansing of the Victorian Metropolis, 2023.
Janicka I., Sina śmierć z Azji. Epidemie cholery w północno-zachodnich guberniach Cesarstwa Rosyjskiego w XIX wieku, Gdańsk 2021.
Jaworska J., Rozkosze Hygeopola, w: Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821-1929), pod red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz i P. Rodaka, Warszawa 2017.
Kieniewicz S., Warszawa w latach 1795-1914, w: Dzieje Warszawy, t. 3, Warszawa 1976.
Kreft M., Zaduch, wonie i powietrze, czyli jak pachnie w świecie Elizy Orzeszkowej, “Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza” 2011.
Kucharzewski F., Wodociąg i kanalizacja w Warszawie. Projekty dawniejsze – projekt Lindley’a, Warszawa 1879.
Litwinowicz-Droździel M., Bolesław Prus i wątpliwy blask postępu, „Pamiętnik Literacki” 2015, z. 2.
Malik J. A., Cuda epoki. Bolesław Prus o wynalazkach, technice i nowoczesności. Przegląd, [w:] Bolesław Prus - pisarz, publicysta, myśliciel, red. M. Woźniakiewicz-Dziadosz, S. Fita, Lublin 2003.
Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, tłum. I. Drozdowska-Broering, J. Kałążny, A. Peszke, K. Śliwińska, Poznań 2013.
Paczoska E., Lalka, czyli rozpad świata, Białystok 1995.
Pessel W. K., Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy, Warszawa 2010.
Pfeiffer Ch. L., Taste and Smell in Balzac’s Novels, University of Arizona 1949.
Prus B., Lalka, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1991.
Prus B., Pod sztychami, [w:] tegoż, Opowiadania i nowele, wybór, oprac. T. Żabski, Wrocław 2009.
Richardson B. W., Hygeia. A City of Health, London 1876.
Sobieraj T., W sieci natury i kultury. Bolesław Prus wobec dylematów światopoglądowych swej epoki, Kraków 2022.
Wiktorianie nad Tamizą i nad Wisłą, pod red. E. Paczoskiej i A. Budrewicz, Warszawa 2016.