„W gotowalniach maski opadają”. Co dziewiętnastowieczna służąca wiedziała o higienie, zwłaszcza gdy była mężczyzną? "Dziennik panny służącej" Octave’a Mirbeau
Main Article Content
Аннотация
This article examines Octave Mirbeau’s 1900 novel The Diary of a Chambermaid, highlighting the complex and paradoxical position of nineteenth-century domestic servants. The protagonist, Célestine, as a maid, has access to the most intimate aspects of her employers’ lives, which makes her the confidante of their secrets. Servants of the time were true experts in hygiene, as maintaining cleanliness was one of their primary duties. Yet the novel is above all a story about discrimination, violence, the “use” and “abuse” of maids, and their sexual exploitation by employers. Hygiene becomes here a tool of control and discipline. By giving voice to a maid, Mirbeau exposes bourgeois hypocrisy, deceit, and cruelty. Although Célestine is a victim, she is not powerless – she is capable of using her knowledge for her own advantage. The article argues that Mirbeau’s novel is not only a critique of nineteenth-century society but also a literary manifesto against the violence hidden behind the façade of order and cleanliness.
Скачивания
Article Details

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
ПОЛИТИКА АВТОРСКИХ ПРАВ
Издатель «Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria» имеет право использования и распространения всех опубликованных в издании материалов на основании договора неограниченной во времени неисключительной лицензии - предварительно заключенного на неоговоренное время с каждым автором конкретного произведения на оговоренных в том договоре условиях использования.
ПОЛИТИКА ОТКРЫТОГО ДОСТУПА
«Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria» это издание с открытым доступом, а все его содержание доступно бесплатно для пользователей и организаций на основаниях неисключительной лицензии CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Пользователи могут читать, скачивать, копировать, распространять, производить поиск или переходить по ссылкам к полным текстам статей в этом издании без предварительного согласия издателя либо автора при условии указания источника доступа и авторства данной публикации. Это согласуется с определением открытого доступа BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
Библиографические ссылки
Ashenburg K., Historia brudu, tłum. A. Górska, Warszawa 2010.
Freedgood E., Idee w rzeczach. Ulotne znaczenia powieści wiktoriańskich, tłum. A. Al.-Araj i in., Warszawa 2017.
Historia życia prywatnego, t. 4: Od rewolucji francuskiej do I wojny światowej, red. M. Perrot, tłum. A. Paderewska-Gryza, B. Panek, W. Gilewski, Wrocław 2006.
Kaczmarek T., Sceny z heroicznego życia kołtuna, czyli Farsy i Moralitety Octave’a Mirbeau, [w:] O. Mirbeau, Farsy i moralitety. Francuski teatr anarchistyczny, red. i oprac. T. Kaczmarek, Łódź 2015, s. 7–106.
Kuciel-Frydryszak J., Służące do wszystkiego, Warszawa 2018.
Michel P., Le Journal d’une femme de chambre, [w:] Dictionnaire Octave Mirbeau, 2016,
https://mirbeau.asso.fr/dicomirbeau [dostęp: 31.03.2025].
Mirbeau O., Dziennik panny służącej, tłum. M. Zenowicz, Warszawa 2015.
Olsen B., W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, tłum. B. Shallcross, Warszawa 2013.
Rosner V., Modernism and the Architecture of Private Life, New York 2005.
Szumlewicz K., Punkt widzenia służącej według Gabrieli Zapolskiej i Zofii Nałkowskiej, [w:] tejże, Miłość i ekonomia w literackich biografiach kobiet, Warszawa 2017, s. 108–122.
Tatarkiewicz E., Służące i służący. Literackie obrazy w polskiej prozie XIX i XX wieku, Warszawa 2023.
Urbanik-Kopeć A., Instrukcja nadużycia. Służące w XIX-wiecznych polskich domach, Katowice 2019.
Vigarello G., Historia czystości i brudu. Higiena ciała od czasów średniowiecza, tłum. B. Szwarcman-Czarnota, Warszawa 2012.