Ład przestrzeni, ład umysłu i czystość duszy. Higieniści nie tylko Orzeszkowej
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
The article discusses how deeply the theme of hygiene is embedded in positivist is sues and modes of thinking. The example is provided by Eliza Orzeszkowa’s didactic novel Maria (1877). The prohygienic stance here rises to the level of an idea closely linked with the concept of organic work. For this reason, it becomes a marker of the positivist, and its most important symptoms are the order of human-controlled space, the order of the mind, and the purity of the soul. Recalling various contexts reveals the multiple ways in which hygiene is intertwined with the positivist text.
Downloads
Article Details
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
POLITYKA PRAW AUTORSKICH
Wydawca „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” jest upoważniony do korzystania oraz do rozpowszechniana wszystkich opublikowanych w czasopiśmie materiałów na podstawie umowy licencji niewyłącznej, zawartej uprzednio na czas nieoznaczony każdorazowo z autorem/ką konkretnego utworu na określonych w tamtejszej umowie polach eksploatacji.
POLITYKA OTWARTEGO DOSTĘPU
„Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” to czasopismo o otwartym dostępie, a cała jego zawartość jest dostępna bezpłatnie dla użytkowników i instytucji na zasadach licencji niewyłącznej CreativeCommons (CC BY-NC-ND 4.0). Użytkownicy/ki mogą czytać, pobierać, wykonywać kopie, rozpowszechniać, drukować, wyszukiwać lub linkować do pełnych tekstów artykułów w tym czasopiśmie bez uprzedniej zgody wydawcy lub autora/ki pod warunkiem podania źródła dostępu i autorstwa danej publikacji. Jest to zgodne z definicją otwartego dostępu BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
Bibliografia
Bachórz J., Scjentyzm a sprawa polska, [w:] Literatura południa wieku. Twórczość lat sześćdziesiątych XIX stulecia wobec romantyzmu i pozytywizmu, red. J. Maciejewski, Warszawa 1992, s. 29–44.
Detko J., Eliza Orzeszkowa, Warszawa 1971.
Ihnatowicz E., Literacki świat rzeczy. O realiach w pozytywistycznej powieści obyczajowej, Warszawa 1995.
Ihnatowicz E., Podróże do Grodna, [w:] Na pograniczu, red. H. Karwacka, J.F. Nosowicz, Białystok 1992, s. 35–45.
Jaworska J., Rozkosze Hygeopola, [w:] Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821–1929), red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz, P. Rodak, Warszawa 2017, s. 305–332.
Kołakowski L., Filozofia pozytywistyczna. Od Hume’a do Koła Wiedeńskiego, Warszawa 2003.
Ławski J., Sekrety Marii. O „najgorszej” powieści Elizy Orzeszkowej, [w:] Sekrety Orzeszkowej, red. G. Borkowska, M. Rudkowska, I. Wiśniewska, Warszawa 2012, s. 191–212.
Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, red. W. Molik, tłum. I. Drozdowska-Boering, J. Kałużny, A. Peszke, K. Śliwińska, Poznań 2013.
Paszek J., „Kryształowo spokojne zmysły” („Maria” i „Marta” Elizy Orzeszkowej), [w:] Studia o twórczości Elizy Orzeszkowej, red. J. Paszek, Katowice 1989.
Perrot M., Rodzina triumfująca, tłum. A. Paderewska-Gryza, [w:] Historia życia prywatnego, t. 4: Od rewolucji francuskiej do I wojny światowej, red. M. Perrot, Wrocław–Warszawa–Kraków 1999, s. 93–105.
Pessel W.K., Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy, Warszawa 2010.
Skarga B., Wokół problemów „pracy organicznej”, [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1865–1895, cz. 1, wyb., oprac., wstęp i przyp. A. Hochfeldowa, B. Skarga, Warszawa 1980, s. 22–30.
Sobieraj T., Przekroje pozytywizmu polskiego. W kręgu idei, metody i estetyki, Poznań 2012.
Urbanik-Kopeć A., „Polska kobieta nie tylko marzyć i entuzjazmować się – ale także pracować potrafi”. Co i komu miały pokazać wystawy pracy kobiet, [w:] Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821–1929), red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz, P. Rodak, Warszawa 2017, s. 281–304.
Waszkiewicz A., Cztery stulecia i 140 lat wodociągów Grodna, strona „Grodno wczoraj”, https://harodnia.com/pl/grodno-wczoraj/645-andrej-waszkiewicz-cztery--stulecia-i-140-lat-wodoci-g-w-grodna [dostęp: 24.03.2025].