Order of Space, Order of Mind, and Purity of Soul: Hygienists Beyond Orzeszkowa
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
The article discusses how deeply the theme of hygiene is embedded in positivist is sues and modes of thinking. The example is provided by Eliza Orzeszkowa’s didactic novel Maria (1877). The prohygienic stance here rises to the level of an idea closely linked with the concept of organic work. For this reason, it becomes a marker of the positivist, and its most important symptoms are the order of human-controlled space, the order of the mind, and the purity of the soul. Recalling various contexts reveals the multiple ways in which hygiene is intertwined with the positivist text.
Downloads
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
COPYRIGHT POLICY
The publisher of "Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis.Studia Historicolitteraria" is authorised to use and distribute all the materials published in the journal on the basis of a non-exclusive licence agreement unlimited in time – previously concluded for an indefinite period of time each time with the author of a specific paper in the fields of exploitation specified in the agreement.
OPEN ACCESS POLICY
"Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis.Studia Historicolitteraria” is an open access journal, and all its contents are available for free to users and/or their institutions on the basis of non-exclusive licenses under Creative Commons (CC BY CC-BY-4.0). Users can read, download, make copies, distribute, print, search, or to link to full text articles in this journal without the prior permission of the publisher or the author.This is consistent with the definition of open access BOAI (http://www.soros.org/openaccess).
References
Bachórz J., Scjentyzm a sprawa polska, [w:] Literatura południa wieku. Twórczość lat sześćdziesiątych XIX stulecia wobec romantyzmu i pozytywizmu, red. J. Maciejewski, Warszawa 1992, s. 29–44.
Detko J., Eliza Orzeszkowa, Warszawa 1971.
Ihnatowicz E., Literacki świat rzeczy. O realiach w pozytywistycznej powieści obyczajowej, Warszawa 1995.
Ihnatowicz E., Podróże do Grodna, [w:] Na pograniczu, red. H. Karwacka, J.F. Nosowicz, Białystok 1992, s. 35–45.
Jaworska J., Rozkosze Hygeopola, [w:] Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821–1929), red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz, P. Rodak, Warszawa 2017, s. 305–332.
Kołakowski L., Filozofia pozytywistyczna. Od Hume’a do Koła Wiedeńskiego, Warszawa 2003.
Ławski J., Sekrety Marii. O „najgorszej” powieści Elizy Orzeszkowej, [w:] Sekrety Orzeszkowej, red. G. Borkowska, M. Rudkowska, I. Wiśniewska, Warszawa 2012, s. 191–212.
Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, red. W. Molik, tłum. I. Drozdowska-Boering, J. Kałużny, A. Peszke, K. Śliwińska, Poznań 2013.
Paszek J., „Kryształowo spokojne zmysły” („Maria” i „Marta” Elizy Orzeszkowej), [w:] Studia o twórczości Elizy Orzeszkowej, red. J. Paszek, Katowice 1989.
Perrot M., Rodzina triumfująca, tłum. A. Paderewska-Gryza, [w:] Historia życia prywatnego, t. 4: Od rewolucji francuskiej do I wojny światowej, red. M. Perrot, Wrocław–Warszawa–Kraków 1999, s. 93–105.
Pessel W.K., Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy, Warszawa 2010.
Skarga B., Wokół problemów „pracy organicznej”, [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1865–1895, cz. 1, wyb., oprac., wstęp i przyp. A. Hochfeldowa, B. Skarga, Warszawa 1980, s. 22–30.
Sobieraj T., Przekroje pozytywizmu polskiego. W kręgu idei, metody i estetyki, Poznań 2012.
Urbanik-Kopeć A., „Polska kobieta nie tylko marzyć i entuzjazmować się – ale także pracować potrafi”. Co i komu miały pokazać wystawy pracy kobiet, [w:] Ekspozycje nowoczesności. Wystawy a doświadczanie procesów modernizacyjnych w Polsce (1821–1929), red. M. Litwinowicz-Droździel, I. Kurz, P. Rodak, Warszawa 2017, s. 281–304.
Waszkiewicz A., Cztery stulecia i 140 lat wodociągów Grodna, strona „Grodno wczoraj”, https://harodnia.com/pl/grodno-wczoraj/645-andrej-waszkiewicz-cztery--stulecia-i-140-lat-wodoci-g-w-grodna [dostęp: 24.03.2025].